موتور جستجوی سایت نیازمندیهای دانشجویی موتور جستجوی پیشرفته مقالات و تحقیقات و ...
دوشنبه 4 شهریور 1398
بازدید امروز : 5594 نفر
سفارش پیشینه پژوهش سفارش از طریق تلگرام یا واتس آپ
تحویل در محیط ورد : word
عنوان :

نقد و بررسی سنگ صبور صادق چوبک

عنوان سفارش :
نقد و بررسی سنگ صبور صادق چوبک
تعداد صفحه :
21
قیمت :
2500 تومان
  • مقدمه
  • همه‌ی ماجرای رمان در فصل‌بندی‌های بیست و ششگانه با محوریت شش شخصیت، برای روایت یک نفر، برای کسی که سنگ صبور است، نقل می‌شود و این یک نفر، کسی نیست جز خود راوی. درواقع هرکس، سنگ صبور خودش است. در این عنوان، تنهایی و مرگ هم در مفهوم و هم در ساختار عنوان اثر انعکاس یافته است. در این رمان، از لحاظ درون‌مایه‌ای سرنوشت سه تن از شخصیت‌های اصلی داستان به مرگ می‌انجامد و بقیه‌ی شخصیت‌ها به گونه‌ای در آستانه‌ی آن قرار می‌گیرند، درنتیجه ارتباط درون‌مایه‌ای «عنوان» و «متن رمان» به صورت انعکاس تنهایی و مرگ در «ساختار و محتوا» به صورت تک‌گویی و مرگ نشان داده می‌شود. درواقع، رابطه‌ای متناظر میان صورت و محتوا هم در عنوان اثر و هم در ساختار عنوان و ساختار متن رمان وجود دارد، بدین شرح که عنوان از دو کلمه شکل گرفته است، گویی که فردی شنوا و صبور در آینه‌ای سنگی با خود سخن می‌گوید. این دو کلمه، از لحاظ تصویری، کسی را بازنمایی می‌کنند که روبه‌روی خودش نشسته و با خودش حرف می‌زند. در این نوع شمایل‌گونگی، ساختار سنگ صبور (حرف زدن کسی با کسی) بر مفهوم آن (کسی که تنهاست) منطبق می‌شود، درنتیجه کسی با خودش حرف می‌زند و از فرط فقدان دیگری، می‌میرد. درنتیجه، سنگ همچون آینه‌ای، انعکاس‌دهنده‌ی فرد در خودش است و صبور، همچون گوش شنوایی که دم نمی‌زند. در قدیم از سنگ، آینه می‌ساختند، درنتیجه، سخن گفتن با خود (آینه‌) در صورت اثر، یعنی سنگ صبور دیده می‌شود. این تک‌گویی درونی شخصیت‌ها در ذهن خود و البته در نهایت شکل‌گیری همه‌ی ماجرا در ذهن احمدآقا با ساختار عنوان کتاب، سنگ صبور، به صورت رابطه‌ای مستقیم عمل می‌کند. همچنین، قلمروی مبدأ «خود» بر قلمروی مقصد «سنگ صبور» منطبق می‌شود، درنتیجه وجدان یا خود هریک از راویان اثر به مثابه‌ی سنگ صبوری تلقی می‌شود که از فرط رنج روزگار شنیدن منهدم می‌شود، همان‌طور که بیشتر راویان این اثر نیز از میان می‌روند، چرا که سنگ صبور، چیزی درون خود راوی بوده و نه بیرون از او که این نمایانگر اوج تنهایی شخصیت‌ها است. درواقع «سنگ صبور» همان تنهایی بیش از حدی است که قرار است به ترکیدن سنگ منجر شود. سنگی که تاب تحمل این همه رنج و مصیبت را ندارد. این سنگ در طول وقایع رمان صبوری کرده و شنوای داستان تلخ زندگی هر یک از شخصیت‌های داستان بوده، اما در نهایت، همراه تک تک شخصیت‌های داستان که زندگی‌شان با پایانی تلخ خاتمه می‌یابد، سنگ نیز همان‌گونه که احمدآقا متواری می‌شود، طبق افسانه‌ی کهن از فرط بی‌تابی منهدم می‌شود و این انهدام هم در ساختار و هم در معنای اثر منعکس می‌شود .

  • سنگ صبور
  • داستان با توصیف زلزلۀ شهر شیراز آغاز میشود. خرابی، آوار، لاشه هاي مردگان و اضطراب، هدیۀ زلزله به ساکنان درماندة شیراز است. داستان به شرح تک گویی درونی چند تن از کاراکترهاي اصلی خلاصه میشود. این شخصیتها ضمن توصیف وقایع و حوادث زندگی وآرزوها و آمالِ خویش، داستان را می آفرینند. کل داستان برآمده از چند تک گویی درونی یا شرح چند حدیث نفس است. این کاراکترهاي اصلی، احمدآقا، گوهر، جهان سلطان، بلقیس،کاکل زري، سیف القلم و شیخ محمود هستند. در طول این داستان، هر یک از این شخصیتها ضمن معرفی خود، به شرح آلام و آرزوهایشان و معرفی دیگر کاراکترها می پردازند، غیر از گوهر که هرگز از خود سخنی نمی گوید و به وسیله دیگران معرفی میشود.احمدآقا جوان معلمی است که اشتیاق نویسندگی دارد. او روشنفکري به بن بست رسیده و سرخورده و تنهاست که دائما بًا عنکبوتی به نام آسید ملوچ و همزاد و یا سایه خود هم سخن است . او بارها از بلقیس و گوهر کام گرفته است. گوهر تنها کاراکتري است که اگر چه در این داستان هرگز حضور فیزیکی ندارد؛ اما از حضور متافیزیکی و روحانی بسیار قوي و نیرومندي برخوردار است. سایه گوهر بر جاي جاي داستان سنگ صبور سنگینی میکند.گوهر کوچکترین همسر حاج اسماعیل بوده که با خون دماغ شدن پسرش کاکل زري در شاه چراغ، مطابق خرافهاي ناپسند، تهمت حرامزادگی فرزندش کاکل زري و فاسد بودنش موجب سه طلاقه شدن او میشود. به این ترتیب گوهر به سیاه بختی و صیغه روي می افتد.شیخ محمود مسؤولیت صیغه کردن گوهر را براي مشتریان بر عهده دارد.جهان سلطان زنی است که در خانه حاجی اسماعیل از بالا خانه پرت و تا آخر عمر زمین گیر میشود. پایین تنه او کرم می افتد و در کثافت خود غوطه میخورد. گوهر مسؤولیت رتق و فتق امور او را به عهده دارد.

    بلقیس آبله رو و زشت سیما است. شوهر او تریاکی است و توانایی پاسخگویی به تمایلات جنسی بلقیس را ندارد. او پس از دو سال ازدواج همچنان باکره مانده است. بلقیس در آرزوي هم اغوشی با احمد آقا، معشوقۀ گوهر است.کاکل زري پسر گوهر است. او شاهد صیغه روي مادرش است و از اینکه مادرش در آغوش دیوهاي رنگارنگ می خسبد، ناراحت و سرخورده است. در نهایت، کاکل زري که طفل سرگردان این داستان است، سرنوشت بهتري غیر از خفه شدن در حوضخانۀ اجاره اي نصیبش نمیشود.

    کترسیف القلم، هندي الاصل است که از دارالفنون علیگره فارغ التحصیل شده، می خواهد به مردم خدمت کند. او دشمن خونی فقیر و فاحشه است. او یک جانی دیوانه است. سیف القلم از احمدآقا میخواهد تا در کمیتۀ آدمکشی او مقام معاونت را بپذیرد، اما احمد نمی پذیرد.در پایان داستان، کاکل زري در حوض خانه خفه میشود. جهان سلطان به آرامش مرگ می رسد. جسد گوهر در خانۀ سیف القلم همراه با جسد چند مقتول دیگر کشف میشود.بلقیس به زندگی نکبت بار ادامه می دهد و احمد آقا درحالیکه کاملاً مسخ شده است، از خانه کوچ می کند و به دنبال سرنوشت مبهم و شوم خود روانه می شود.کلیدواژه هاي این داستان عبارتند از: زن، فساد، شهوت، دین، خرافات، دروغ، خیانت،بدبختی، فقر، ظلم، خدا، پوچی، کفر، شیطان، فنا.درونمایۀ سنگ صبور در این عبارت قابل ارائه است: خرافات و قشري گريهاي عوامانه، و عملکرد نظامهاي فاسد، بر سرنوشت انسانها، تاًثیر ناگوار و مخرب دارند و آنها را در نکبت و فقر و ادبار غرقه می سازند.در سنگ صبور یک درونمایۀ فرعی نیز به چشم می خورد. تنهایی. انسانها به شدت از تنهایی رنج می برند. تنهایی، دردناكترین تحفۀ مدرنیته و ماشینیسم به انسانهاي معاصر است.

    همانگونه که در مقدمۀ مقاله ذکر شد، در یک دید کلی، سنگ صبور میتواند خلاصه اي از همۀ آثار قبلی چوبک باشد. او در یک ارگانیسم واحد که از بخشهاي مجزا ولی هماهنگ تشکیل شده، همۀ عناصر آثار قبلیاش را گرد آورده است: استفاده از شخصیتهاي سطوح پایین تر جامعه، به کارگیري زبان محاوره اي، تم هاي انتخابی، نحوة نگرش خاص به هستی و توجه ویژه وي به ساختار داستان .(دهباشی 199:1380).

    سنگ صبور هم عناصر داستانی « خیمه شب بازی» ، « انتری که لوطیش مرده بود» ، « شب اول قبر» و « چراغ آخر» را با خود دارد و هم عصارهاي از تم هاي آن داستانها را. در نگاهی گذرا، کلیدواژه هاي داستانهاي کوتاه چوبک، ما را به تم هاي این داستانها رهنمون می گردند: تقدیر، غریزه، اجتماع، شهوت، حیوانیت، زن، تضاد، فنا، پوچی، توهم، کفر، دروغ،خودکامگی، تنهایی، خودبینی، ظلم اجتماعی، مرگ، فساد، دین، خیانت، بی ارادگی، عشق، حماقت، مسخره بودن اعتقادات مذهبی، فقر.سنگ صبور، داستان غمبار و تراژدي خوفناك انسان در عصر ماشین است که از مقام اشرف مخلوقات نزول کرده و در اسفل درجات انسانی و حتی حیوانی گرفتار آمده است. این حیوان بیمار در اوج ناامیدي، بندة شهوت و اسیر پریشانی و اضطراب شده است.

    چوبک در میان آثار خویش بیش از همه به سنگ صبور علاقه نشان داده است؛ چنانکه در گفتوگو با نصرت رحمانی شاعر معاصر گفته است « اگر من به کتابی ببالم، به سنگ صبورم است.» ( دهباشی 289:1380 ).

    عناصر داستانی و درون مایۀ سنگ صبور

    سنگ صبور جلوه گاه ارائۀ درون مایهاي متوسط در هنري ترین شکل بهره گیري از برخی عناصر داستانی است. یکی از دلایل اعتبار سنگ صبور وجود تکنیک ها و مهارتهاي به کار گرفته شده، در این اثر است. به این عناصر تا آنجاکه با درون مایه این داستان ارتباط دارد، پرداخته خواهد شد.

    زاویۀ دید و شیوة روایت

    ارزشمندترین تکنیکی که چوبک در این داستان به کار می گیرد تکنیک نوع روایت و زاویه دید

    است. زاویۀ دید این داستان به شکل اول شخص است. یعنی هر یک از شخصیتهاي خود را معرفی میکنند. احمدآقا، بلقیس، جهان سلطان، کاک لزري و حتی سیف القلم. در این داستان هرگز حضور راوي احساس نمیشود. روایتگري چوبک در این داستان هرگز بر خواننده سنگینی نمیکند و چوبک در پسِ شخصیتها و روایت کل داستان مصداق عینی سخن فلوبر نویسندة مادام بواري است، آنجا که می گوید: « شخص نباید خود را در اثرش وارد کند. هنرمند باید همانگونه که خداوند به صورت نادیدنی و درعین حال چون قادري مطلق در آفرینش حضور دارد، در اثر خود حضور داشته باشد. باید حضور هنرمند را در همه جاي اثرش حس کنیم، اما هیچگاه او را نبینم»

    (ارغنون، 1385: 296) چوبک در روایت داستان، حضورِ غایب دارد. هم هست و هم نیست. هست از این نظر که داستان را روایت می کند. نیست از این روي که هرگز وجود روایتگر او محسوس و ملموس نیست.در تکنیک جریان سیال ذهن یا تک گویی درونی، خواننده یا مخاطب در مرکز داستان قرار می گیرد. او بین خود و نویسنده واسطه اي نمیبیند. شخصیتهاي داستان خواننده را با خود به ژرفاي حوادث و کنشهاي داستان می برند و او را بدون هیچ واسطه و مانعی درگیر عمل داستانی و موجهاي معنایی می کنند.

    در سنگ صبور، زاویه دید اول شخص به صورت لغزنده به کار رفته است. یعنی گاه از احمدآقا می لغزد و به سوي بلقیس میرود و گاه این زاویه دید از جانب او لغزیده به سوي کاکل زري کشیده می شود. در تمامی مواردي که نویسنده، زاویه دید لغزان به کار گرفته است، تکنیک جریان سیال ذهن و تک گویی درونی مشاهده میشود. تکنیک تک گویی درونی با یکی از پیامهاي مهم و محوري سنگ صبور یعنی تنهایی در ارتباط مستقیم است.

    چوبک تنهایی کاراکترهاي داستان سنگ صبور را با تکنیک تک گویی درونی انعکاس و بازتاب داده است. از نظر ماهیت، جریان سیال ذهن یا تک گویی درونی، تکنیک انفراد و مفرد بودن است، به گونهاي که از این تکنیک همواره پیام تنهایی به گوش میرسد. با خود گفتن،در ناخودآگاه خود غرق شدن و به دیگران بی اعتماد و بی اعتنا بودن و پیوسته با خود در انزوا خلوت کردن و ذهن را به آشوب روح پریشانِ تنها سپردن، همه و همه بیانگر این حقیقت است که چوبک در انتخاب تکنیک جریان سیال ذهن و نوع محتوا و درون مایهاي که پرورانده است، رابطۀ دقیقی مشاهده میکرده است. همۀ شخصیتها اعم از احمدآقا، کاکل زري،بلقیس و جهان سلطان و سیف القلم به شیوة تک گویی درونی روي آورده اند. شیوه و تکنیکی که تنهایی و تک افتادگی انسانهاي عصر مدرنیته و روزگار ماشینیسم را به احسنِ وجه القا کرده است.

  • زمان و مکان
  • زمان واقعی داستان، فقط چند روز را در برمی گیرد؛ یعنی از وقتی که گوهر مفقود می شود تا زمانی که جنازة او در خانۀ سیف القلم به دست می آید و البته در این زمان محدود با توجه به بهره گیري از تکنیک جریان سیال ذهن، خواننده به زمانهاي بسیار دور، به تاریخ ایران نیز کشانده می شود، اما زمان ملموس و عینی داستان فقط چند روز از شیراز سال 1312 را شامل می شود که زلزله اي تمام شهر را می لرزاند و در همان سال قاتل بالفطرهاي با اعتقاد به ایدئولوژي خشونت بار خود کمر به قتل روسپیان و دلالان محبت و بیماران سیفلیسی و سوزاکی میبندد. چوبک در پردازش درونمایۀ داستان که مقابله با خرافات و کارکرد مذهبِ توجیه گر فقر و فساد و بیان کابوس تنهایی انسانها، چه روشنفکر و چه عوام است، زمان مناسبی را برگزیده است.

    تحقیقهای مشابه
    نقد و بررسی سنگ صبور صادق چوبک
    21 صفحه - 2500 تومان

    ترجمه انگلیسی به فارسی سایت تحقیق

    برای پیدا کردن ما فقط کافیست «سایت تحقیق» را در گوگل سرچ کنید

    ترجمه فارسی به انگلیسی سایت تحقیق
    رفرنس نویسی با نرم افزار endnote سایت تحقیقصحافی پایان نامه رساله مقاله کتاب سایت تحقیق
    با کلیک روی +۱ ما را در گوگل محبوب کنید
    صفحه اصلی| تحقیق | تحقیق های آماده | ترجمه | ترجمه آماده | کار آماری | کار آماری آماده | طرح کارآفرینی | نما و پلان

    Tel : 09118370377
    Email : tahghighnet@yahoo.com
    Telegram : @tahghighnet
    channel: https://t.me/tahghighchannel
    Instagram : tahghighnetinsta
    www.tahghigh.net
    2019 - 2007