یکشنبه 17 آذر 1398
بازدید امروز : 6779 نفر
موتور جستجوی سایت نیازمندیهای دانشجویی موتور جستجوی پیشرفته مقالات و تحقیقات و ...
تلگرام سایت تحقیق
سفارش پیشینه پژوهش سفارش از طریق تلگرام یا واتس آپ
تحویل در محیط ورد : word
عنوان :

برهان نظم

عنوان سفارش :
برهان نظم
تعداد صفحه :
17
قیمت :
2000 تومان

بُرهان نَظم یا برهان غایت‌شناختی یا اِتقان صُنعیا برهان الهیات طبیعی (به انگلیسی: Design or Teleological argument)‏‏ یکی از رایج‌ترین، کهن‌ترین و آشناترین برهان‌های اثبات وجود خدا است، و در کنار برهان‌های علیت و وجودی، چارچوب کلی براهین دیگر را می‌سازد.پدیده‌های طبیعی آنچنان ساختار، عملکرد و یا ارتباط درونی دقیقی را نشان می‌دهند، که بسیاری این فرض را که ورای آنها، یک طراح خلاق وجود دارد، نتیجه‌ای طبیعی - اگر نه اجتناب ناپذیر- دانسته‌اند. فلاسفه در قرون متمادی سعی کرده‌اند که این شهود کلی را به شکل برهانی با ساختار منطقی در بیاورند. به مجموعه این استدلال‌ها، برهان نظم گفته می‌شود. برهان نظم به طور خلاصه می‌گوید اگر به پیرامون خود بنگریم، ناگزیر می‌یابیم که چگونه هر چیزی با عملکردش سازگاری و تناسب دارد: هر چیزی گواهی می‌دهد که از سر تدبیر طراحی شده‌است. به این ترتیب قائلین به این برهان نتیجه می‌گیرند که این مسئله وجود پروردگار را به اثبات می‌رساند. به عبارت دیگر جهان ما نشان دهنده وجود نوعی انتخاب است، نه اتفاقی کور و تصادفی. مدافعان برهان نظم، این انتخاب کننده را خدا می‌نامند.ایراداتی که منتقدان بر این برهان ایراد کرده‌اند، عمدتا دفاع از این موضع بوده که نیازمندی نظم به ناظم ذی شعور و غایت اندیش در مصنوعات بشر معقول است، اما تعمیم آن به تمام اشیا محل تردید است.با آن‌که در کلام اسلامی به آن توجه چندانی نمی‌شود،مفسرین بسیاری از آیات قرآن را بیان کننده این برهان می‌دانند. برهان ساده‌است، و برای همین عمومیت زیادی دارد.

  • پیشینه
  • سابقه برهان نظم در آثار فلسفی به یونان باستان و کتاب «تیمائوس» افلاطون باز می‌گردد. در سده‌های میانه به اشاراتی از سنت آگوستین به این برهان برمی خوریم. همچنین آخرین برهان از براهین پنجگانه توماس آکویناس (۱۲۷۴-۱۲۲۵ میلادی) همین برهان نظم است. در دوران اخیر یکی از معروف‌ترین تقریرهای برهان را در کتاب «الهیات طبیعی» اثر ویلیام پیلی (۱۸۰۵-۱۷۴۳) می‌یابیم. از دیگر فلاسفه‌ای که پس از پیلی به دفاع از این برهان پرداختند، می‌توان ف.ر. تنانت (۱۹۵۷-۱۸۶۶) و سوئیس برن را نام برد. در ۱۹۸۶ جان بروو و فرانک تیپلر، تقریری نو از برهان ارائه دادند.در میان فیلسوفان و متکلمین مسلمان، ابوبکر باقلانی، ابویوسف کندی، ابن رشد، ابوحامد غزّالی، فخر رازی، عضدالدین ایجی، تفتازانی، عبدالرزّاق لاهیجی و خواجه نصیر طوسی به بیان برهان نظم پرداختند. در میان معاصران نیز مرتضی مطهری، جعفر سبحانی و جوادی آملی بسط دهندگان آرای پیشین در این خصوص هستند.

    مشروح برهان نظم

    تعریف نظم

    نظم در برابر آشفتگی و هرج‌ومرج به کار می‌رود، و به باور جعفر سبحانی مقصود از آن گردآمدن اجزای متفاوت با کیفیت و کمیت ویژه‌ای در یک مجموعه‌است به گونه‌ای که همکاری و هماهنگی آن‌ها وصول به هدفی معین را در پی داشته باشد. عبدالله جوادی آملی نظم را به سه دسته تقسیم می‌کند: نظم ارتباط دهنده علت فاعلی با معلول، نظم ارتباط دهنده علت غایی با معلول، نظم ارتباط دهنده معلول و اجزای داخلی یک شی.

    تقریر مشترک برهان

    پس از تعریف نظم، برهان نظم قابل طرح است. این برهان به صورت‌های گوناگونی بیان می‌شود که همه آنها ساختار مشترک زیر را دارند:

      الف: جهان منظم است یا در جهان پدیده‌های منظم وجود دارد.
      ب: هر نظمی از ناظمی حکیم و با شعور ناشی می‌شود.
    نتیجه: جهان بر اثر طرح و تدبیر ناظم با شعوری پدید آمده‌است.

    تقریرهای گوناگون برهان

    جعفر سبحانی تقریرهای برهان نظم را به سه دسته تقسیم می‌کند: ۱. برهان غایی (هدفمندی) ۲. برهان هماهنگی در کل جهان ۳. برهان نظم از موارد جزئی.

    برهان غایی

    هدف غایی برای طبیعت و هدفمندی حرکت‌ها، نخستین بار از زبان ارسطو شنیده شد. بعدها ابن رشد، برای نخستین بار افکار ارسطو را به لاتین ترجمه کرد و به بسط نظرات ارسطو در زمینه حکمت غایی همت گماشت.در دوره معاصر، تنانت در کتاب کلام فلسفیو سپس مطهری در کتاب توحید به گسترش و تعمیق مفهوم نظم غایی پرداختند.در این تقریر از برهان، منظور از نظم، نظم غایی است و به همین دلیل به آن برهان غایی یا برهان هدفمندی (به انگلیسی: Teleogical argument)‏ گفته می‌شود. مدافعین برهان غایی می‌گویند که ما مشاهده می‌کنیم پدیده‌های منظمی همواره به سوی غایتی در حرکت‌اند، در حالی که خود این پدیده‌ها فاقد علم و آگاهی برای این حرکت هستند؛ بنابراین باید موجودی آگاه و مدبر آن‌ها را به سوی غایتشان هدایت کند.

    برهان هماهنگی در کل جهان

    این تقریر از برهان نظم بر هماهنگی و نظم کل عالم تاکید دارد تا ناظم حکیم را برای کل عالم ثابت کند. مرتضی مطهری در این باره چنین توضیح می‌دهد:
    عالم را که ما می‌گوییم هدف دارد، یعنی عالم این هدفداری را روی یک قانون کلی و روی یک مسیر کلی انجام می‌دهد.قوانین هدفداری هم در عالم کلی است، جزئی و شخصی نیست که ما روی جزئی و شخصی بخواهیم بحث کنیم که چه جور هست، چه جور نیست.

    برهان نظم از موارد جزئی

    مدافعین این تقریر می‌گویند هنگامی که به موجودات عالم می‌نگریم، سازماندهی و برنامه ریزی دقیقی احساس می‌کنیم. چنین نظمی تصادفی و خود به خود رخ نمی‌دهد. بنابراین ورای چنین موجودات منظمی باید ناظم حکیم و علیمی وجود داشته باشد که از سرحکمت و آگاهی آن‌ها را پدید آورده باشد. ویلیام پیلی در کتاب «الهیات طبیعی» از همین تقریر دفاع می‌کند. برای نمونه پیلی درباره ساختار چشم به شیوه‌هایی اشاره کرده که در آن‌ها اجزای مختلف چشم برای بینایی به روش پیچیده‌ای با هم همکاری می‌کنند. او استدلال می‌کند که فقط در صورت فرض یک ناظم و مدبر فراطبیعی است که سازگاری اجزا در جهت هدف معین قابل توجیه‌است. پیلی چشم را با ساعت مقایسه کرده و چنین دلیل می‌آورد که اگر شخصی در یک جزیرهی دور افتاده زندگی کند و ساعتی بیابد، این فرض را که ساعت را موجود هوشمندی ساخته‌است تصدیق می‌کند. به همین دلیل انسان حق دارد با بررسی چشم خود، این نتیجه را بگیرد که آن را موجود هوشمندی ساخته‌است. یعنی همان گونه که اجزای ساعت برای نشان دادن وقت هماهنگ شده‌اند و می‌فهمیم که این هماهنگی حاصل فعالیت خلاق یک سازنده‌است، در موارد طبیعی سازگاری نیز (که منشا آن‌ها روشن نیست) تنها راهی که آن‌ها را معقول می‌سازد، این است که فرض کنیم از ناظم با شعوری ناشی شده‌اند. از آن جا که ما هیچ ناظم و طراحی را نمی‌بینیم، باید یک ناظم و طراح نامرئی را پشت صحنه فرض کنیم.در منابع اسلامی نیز استدلال‌های مشابهی می‌یابیم؛ از جمله این نمونه از حسین وحید خراسانی:
    اگر در بیابانی ورقی پیدا شود که حروف الفبا بر آن به ترتیب از الف تا یاء نوشته شده باشد، ضمیر هر انسانی شهادت می‌دهد که نقش حروف و ترتیب آن‌ها، اثر ادراک و فهم است و اگر تالیف کلمه را از آن حروف، و تالیف کلام را از کلمات ببیند، به نسبت دقت تالیف و ترکیب، به دانش و بینش نویسنده، ایمان می‌آورد، و از نظم و دقت گفته و نوشته بر علم و حکمت گوینده و نویسنده استدلال می‌کند. آیا ترکیب یک گیاه از عناصر اولیه آن، از جمله بندی یک سطر کتاب که دلیل غیر قابل انکار بر علم نویسنده‌است کمتر است؟!

    برهان تنظیم‌شدگی

    یکی از تقریرهای نوین برهان نظم از موارد جزئی، برهان از تنظیم‌شدگی جهان یا اصل انسان‌نگر (به انگلیسی: Anthropic principle or Argument from fine-tunning)‏ است.این ایده نخستین بار توسط جان بروو و فرانک تیپلر در کتاب «اصل کیهانشناختی انسان نگر» تشریح شد. این تقریر از نظر تاریخی جهت سازگاری با نظریه تکامل داروین -که تکامل تدریجی را مسئول پیدایش نظم در موجودات زنده می‌دانست- به وجود آمد. پیشنهاددهندگان این تقریر نظریه تکامل را پذیرفته ولی استدلال می‌کنند که وقوع تکامل طبیعی نیازمند چیده شدن صحنه و فراهم آمدن شرایط خاصی است. این دسته از استدلال‌ها به دوشاخه تقسیم میشوند: دسته اول از استدلال‌ها بر شرایط لازم برای وقوع حیات تأکید می‌کنند. پیشرفت‌های اخیر در علم فیزیک نشان داده‌است که اگر نیروی گرانش به میزان یک در از میزان فعلی اش کمتر یا بیشتر بود، جهان نمیتوانست حیات را در خود بپروراند. تنظیم شدگی در مورد بقیه نیروهای اصلی فیزیک (نیروهای هسته‌ای قوی و ضعیف، نیروهای الکترومغناطیس، و بار الکترون) نیز لازم است. روش دوم استدلال بر شرایط کافی برای وقوع تکامل و جهت گیری آن تأکید می‌ورزند، و استدلال می‌کنند که با فراهم شدن شرایط خاص فرایند تکاملی همواره به سمت مشخصی میرود. استدلالهای بیوشیمیایی در این گروه جای می گیرند. این استدلالها بر تناسب نامعمول محیط شیمیایی جهت پیدایی حیات تأکید می‌ورزند. وارد و برونلی از نقطه نظر زمین شناسی ادعا کردند که شرایط سیاره‌ای لازم برای به وجود آمدن حیات هوشمند بسیار نایاب است. در علوم تجربی نشان داده شده‌است که اگر برای مثال فاصله خورشید از زمین از حد فعلی کم تر یا بیش تر بود، امکان حیات میسر نمی‌شد.

    پیشینه نقد برهان نظم

    بر خلاف خود برهان، نقد آن به گذشته‌های دور باز نمی‌گردد.هر چند انکار غایتمندی و نظم انگاری در اندیشه‌های اپیکورس نیز به چشم می‌خورد، اما نخستین انتقاداتی که به طور جدی به برهان نظم وارد شده‌اند، غالبا حاصل کار دیوید هیوم (۱۷۷۶-۱۷۱۱) هستند. از مهم‌ترین کسانی که پس از او در این زمینه کار کردند، می‌توان به ایمانوئل کانت، ایان باربور و بارتینک اشاره نمود.در میان دانشمندان معاصر، ریچارد داوکینز صاحب اثر ساعت ساز نابینا، از سرسخت‌ترین مخالفان برهان به شمار می‌آید.

    نقد برهان نظم

    نقد برهان تنظیم‌شدگی

    شما یک بلیت بخت آزمایی در سطح ملی یا جهانی خریده‌اید. شاید میلیون‌ها بلیت وجود داشته باشد، ولی فقط صاحب یکی از آن‌ها برنده می‌شود. بنابر محاسبات آماری و قوانین احتمالات بسیار بعید است که آن یک نفر شما باشید، ولی این خلاف ممکنات نیست. با این حال اگر شما برنده شوید این امر چیزی جز بخت نیکتان را ثابت نمی‌کند: از این واقعیت که در میان همه آن میلیون‌ها بلیت بازنده، بلیت شما برنده شده‌است، لازم نمی‌آید که این امر ضرورتا حاصل چیزی جز انتخابی تصادفی بوده باشد. به عبارت دیگر نمی‌توان گفت اگر برنده شدیم، حتماً تقلب و دستکاری در آرا صورت گرفته‌است.فرض کنیم فاصله زمین از خورشید از میزان فعلی کمتر یا بیش تر بود؛ در این صورت امکان پیدایش حیات در زمین از میان می‌رفت و این امکان در بهرام یا ناهید مهیا می‌گشت.طرفداران اصل انسان نگر و برهان تنظیم‌شدگی فرض را بر این می‌گذارند که وقتی چیزی نامحتمل رخ می‌دهد، لزوما باید تبیینی پذیرفتنی تر از این وجود داشته باشد که بگوییم آن چیز به طور طبیعی حاصل شده‌است. ما می‌توانیم حضور خود را در این گوشه عالم بدون توسل به علل فوق طبیعی تبیین کنیم. تعجبی ندارد که ما در جهانی به سر می‌بریم که در آن شرایط دقیقا برای پیدایش موجوداتی از نوع ما مناسب بوده است؛ زیرا به هیچ وجه محتمل نبود که ما در جای دیگری پدید آییم.

    تحقیقهای مشابه
    تحقیق حقوقی نظم عمومی روش تحقیق
    58 صفحه - 12000 تومان
    رابطه میان نظم عمومی، اخلاق حسنه و موازین
    23 صفحه - 3000 تومان

    ترجمه انگلیسی به فارسی سایت تحقیق

    برای پیدا کردن ما فقط کافیست «سایت تحقیق» را در گوگل سرچ کنید

    ترجمه فارسی به انگلیسی سایت تحقیق
    رفرنس نویسی با نرم افزار endnote سایت تحقیقصحافی پایان نامه رساله مقاله کتاب سایت تحقیق
    با کلیک روی +۱ ما را در گوگل محبوب کنید
    صفحه اصلی| تحقیق | تحقیق های آماده | ترجمه | ترجمه آماده | کار آماری | کار آماری آماده | طرح کارآفرینی | نما و پلان

    Tel : 09118370377
    Email : tahghighnet@yahoo.com
    Telegram : @tahghighnet
    channel: https://t.me/tahghighchannel
    Instagram : tahghighnetinsta
    www.tahghigh.net
    2019 - 2007