موتور جستجوی سایت نیازمندیهای دانشجویی موتور جستجوی پیشرفته مقالات و تحقیقات و ...
شنبه 29 تیر 1398
بازدید امروز : 4661 نفر
تحویل در محیط ورد : word
عنوان :

قیاس در فقه

عنوان سفارش :
قیاس در فقه
تعداد صفحه :
11
قیمت :
1500 تومان

مقدمه........................................................................................................................................................................1

فصل اول ـ کلیات ...................................................................................................................................................2

بخش اول : تعریف قیاس ..........................................................................................................................................2

بخش دوم: عناصر قیاس ............................................................................................................................................3

بخش سوم: شرایط قیاس ..........................................................................................................................................3

بخش سوم: تفاوت قیاس اصولی با قیاس منطقی ............................................................................................................................................3

...........................................................................................................فصل سوم: انواع قیاس ..............................................................................................................................................6

بخش اول : قیاس جلی وقیاس خفی.......................................................................................................................... 6

.

بخش دوم: قیاس مستنبط العله ...................................................................................................................................6

بخش سوم: قیاس منصوص العله ................................................................................................................................7

بخش چهارم: قیاس اولویت ......................................................................................................................................8

بخش پنجم: قیاس تنقیح مناط ...................................................................................................................................9

بخش ششم: قیاس تخریج مناط............................................................................................................................... 10

بخش هفتم: قیاس تحقیق مناط ................................................................................................................................10

منابع ومآخذ...........................................................................................................................................................11

  • مقدمه :
  • اصول فقه به عنوان یکی از مبانی و پایه هایی است که هر پژوهشگر در حوزه ی فقه و حقوق در راه تسلط نسبت به مباحث مستلزم اشراف به مباحث پیش گفته است علوم اصول ، علمی است که یک رشته قواعد را به فردی که جویای فهم عمقی و جویای قواعد استنباط است را پیش رو می نهد تا از این طریق حکم شارع را به نحو صحیح تشخیص دهد از این رو می توان آن را یک ابزار کلیه ی نفقه دانست. به علاوه آگاهی از مباحث اصولی به یک حقوق دان نیز کمک بسیار می نماید تا کشف نظر واقعی مقنن برای او آسان گردد .

    از اهم مسائل اصولی که دارای کاربرد بسیار در کشف نظر شارع مقدس یا مقنن (حسب مورد) داشته و مکلف را در مسیر انجام تکلیف واقعی خود پشتیبان است ؛ بایستی به مبحث «قیاس» اشاره نمود . اینجانب در این گفتار در حد بضاعت اندک علمی خویش سعی بسیار مدّرقانه و در تبیین زیر شاخه های وابسته به این مبحث نموه که نتیجه ی آن گفتار پیش روست هدف عمده دراین نوشتار تنظیم موجز وبه زبان ساده و همچنین در عین حال کاملی از مسائل پیرامون مبحث « قیاس» است . امید است که این تلاش مورد توجه قرارگرفته ومقبول افتد .

    در پایان لازم است که از همراهی ومساعدت استاد گرانقدر جناب اقای دکتر ایمان پور که به اینجانب لطف مضاعف داشته اند کمال تشکر وقدر دانی خویش ابراز نمایند . امید است که در مسیر بی پایان علم ودانش پیروز و پاینده باشند .

  • فصل اول : کلیات
  • بخش اول : تعریف قیاس
  • قیاس در لغت به معنی ، میزان ، پیمانه ، سنجش ، اندازه گیری ومساوات وبرابری می باشد . و در اصطلاح قیاس عبارت است از سرایت دادن یک حکم از موضوعی به موضوع دیگر که مشابه آن است . یعنی هر گاه دو موضوع باشد که یکی از آن دو دارای حکم شرعی منصوص بوده و دیگری فاقد چنین حکم منصوصی باشد وما به دلیل شباهت آن دو موضوع با یکدیگر ، حکم منصوص را به موضوع فاقد حکم سرایت وتعمیم دهیم ، مثال : به موجب احادیث رسیده در شرع اسلام قاتل از ارث مقتول محرو م است بدین معنی که هر گاه بین دو نفر قرابت باشد به نحوی که در صورت فوت یکی دیگری از او ارث ببرد ، حال چنانچه وارث ، مورّث را بکشد ، ازارث محروم می شود این حکم در ماده 880 ق.م هم ذکر شده است ، حال اگر موصی له موصی را بکشد حکم چیست؟ در این مورد دلیل وبیانی نرسیده است ، آیا می توان به قیاس بر ارث موصی له را از مورد وصیت محروم دانست وآن را چنین توجیه کرد که علت محرومیت از ارث ، طمع به مال مورث و تسریع در مرگ او بوده است وهمین علت در مورد وصیت هم وجود دارد . در این قیاس ، قتل مورث « اصل » قتل موصی «فرع» کشتن دیگری به طمع مال او «جامع یا قدر مشترک» ومحروم شدن « حکم» می باشد

  • بخش دوم: عناصر قیاس
  • ازتعریف و مثالی که ذکر شد باید گفت قیاس دارای چهار رکن می باشد که عبارتند از :

    الف : اصل ، موردی که موضوع وحکمش معلوم است که مقیس علیه هم خوانده می شود مثلاً در حکم شراب حرام است ، شراب را اصل می گویند .

    ب : فرع ، یا مقیس که موضوع آن معلوم ولی حکم شرعی آن مجهول می باشد ، مثلاً نمی دانیم آبجو حرام است یا خیر ؟ آبجو فرع به حساب می آید .

    ج : حکم اصل که به دلیل شرعی ثابت شده است که در طی قیاس قصد داریم برای فرع هم آن حکم را اثبات نماییم.

    د : علت حکم ، که در هر دو موضوع یعنی اصل و فرع وجود دارد که به آن جامع وقدر مشترک هم می گویند ، در مثال مورد نظر مسکر بودن علت حکم یا جامع است . اماح کمی که از طریق قیاس برای فرع ثابت می شود و از ارکان قیاس محسوب نمی شود زیرا حکم فرع ، نتیجه شی ء بر خوردش می باشد که دور میباشد، که ضرورتاً باطل است .

  • بخش سوم: شرایط قیاس
  • در قیاس شرائط متعددی وجود دارد برخی از این قیاس از این شرائط مربوط به مقیس علیه یا اصل است ، برخی مربوط به فرع وبرخی هم مربوط به علت یاجامع می باشد که در ذیل به چند مورد مهم به طور کلی اشاره می کنیم.

    1-دراصل یا مقیس علیه بایستی حکم شرعی فرعی وجود داشته باشد که از طریق دلیل معتبر اثبات شده باشد . بنابراین در اصول عقاید و درمعانی الفاظ وکلمات ، قیاس جاری نیست مثلاً قیاس وصیت به همه برای اثبات شرطیت قبول صحیح نیست وهچمنین قیاس آن بر وقف برای اثبات شرطیت قبض درست نیست و یا اینکه اگر حکم اصل ، از طریق قیاس ثابت شده باشد نه قرآن و سنت آن هم صحیح نیست زیرا اگر علت موجود در قیاس اول در قیاس دوم هم وجود داشته باشد همان اصل اول مقیس علیه هر دو قرار می گیرد و اگر در قیاس دوم علت اول وجود نداشته باشد. نمی توان حکم آن را ثابت دانست.

    2- امکان شناخت علت حکم شرعی در ناحیه اصل وجود داشته باشد چرا که اگر علت حکم قابل شناسایی نباشد برقراری تشابه میان اصل و فرع صورت نمی گیرد .

    3- عدم تاخیر حکم اصل ، از فرع

    4-مقیس باید فاقد حکم خاص ، از طریق سایر ادله معتبر شرعی باشد .

    5-تشابه فرع با اصل واشتراک در علت .

    6- فرع بایستی پذیرای حکم اصل باشد ومانعی از این پذیرش در میان نباشد .

    7- علت بایستی ظاهر و روشن باشد به گونه ای که قابل ادراک برای قیاس کننده باشد .

    8-علت باید به گونه ای باشد که حکم اصل با اثبات آن اثبات وبا نفی آن نفی گردد .

    9-علت نباید به مورد نص اختصاص داشته باشد .

    10- داشتن معنای محدود ومشخصی که بتوان به لحاظ معنای مذکور وجود آن را در فرع تشخیص داد .

    فصل دوم : تفاوت قیاس اصولی با قیاس منطقی

    اشتراک این دو قیاس صرفاً اشتراک لفظی است نه معنوی ، زیرا همان طورکه ذکر شد قیاس اصولی سرایت دادن حکمی از موضوع دیگر به دلیل وجه مشترکی که بین ان دو وجود دارد ، ولی قیاس منطقی دلیلی است که از چند قضیه ملی تألیف شده که در جهت به دست آوردن قضایای جزیی استدلال می شود . مثلاً گفته می شود : العالم متغیر وکل متغیر حادث ، نتیجه کلی ، قضیه جزیی است که می گوییم العالم حادث ویا اینکه می گوییم : اجاره دادن ملک دلیل مالکیت است .

    در منطق در برابر اصطلاح قیاس ، دو استدلال دیگر هم وجود دارد که عبارتند از : استقرار وتمثیل ، استدلال استقرایی پژوهش در حال جزئیات است برای بدست آوردن حکم کلی . در تمثیل هم حکم یک موضوع جزیی به موضوع جزیی دیگر به دلیل شباهتی که بین آن دو موضوع وجود ندارد سرایت داده می شود . در منطق تمثیل حجت نیست چرا که افاده یقین نمی کند ، مثلاً می دانیم تلف شدن مبیع قبل از قبض موجب انفساخ قهری معامله است ( ماده 387ق.م.) ولی قانون در خصوص تلف ثمن قبل از قبض ساکت است . حال اگر بگوییم مبیع و ثمن هر دو مالی هستند که موردمعامله وبه همین مناسبت ، حکم اولی را به دومی هم سرایت دهیم این استدلال را در اصطلاح منطق تمثیل وتشبیه گویند .

    آنچه در منطق تمثیل خوانده می شود همان قیاس فقهی یا اصولی است بنابراین قیاس اصولی با قیاس منطقی کاملاً متفاوت است ، آنچه را دانشمند منطق قیاس می داند در فقه و اصول به عنوان دلیل مستقر وقطعی به حساب می آید البته قیاس اصولی هم صرفاً از این جهت که اصل وفرع در آن جزیی است شباهت به تمثیل منطقی دارد ولی ا ز حیث حکم با تمثیل فر ق دارد چرا که مراد از حکم در قیاس اصولی وفقهی ، حکم شرعی است ولی مراد از حکم در تمثیل ، حکم عقلی است .

  • فصل سوم: انواع قیاس
  • بخش اول : قیاس جلی و قیاس خفی
  • قیاس جلی ، عبارت از این است که به طور قطع بدانیم جهات افتراق واصل ، تاثیری در حکم قضیه ندارد ، مثل قیاس زن بر مرد در اثبات احکام آنهاو قیاس خفی عبات است از اینکه یقین حاصل نشود که جهات فارقه بین اص وفرع تاثیری در حکم ندارد بلکه احتمال داده شود ویژگی که در اصل وجود دارد ، در حکم تاثیر دارد ، مثل قیاس قتل فردی با آلات غیر قتاله به آلات قتاله .

  • بخش دوم: قیاس مستنبط العله
  • در این قیاس قانونگذار یا شارع ، علت حکم راتصریح ننموده است تنها خود اصل ، معلوم الحکم وفرع مجهول الحکم است که فقیه یا قیاس کننده با دقت و نظر خود علتی را استنباط نموده و به وسله آن حکم مورد اول را به مود مجهول الحکم سرایت می دهد . این نوع قیاس است که مورد اختلاف شیعه وسنی است که در بسیاری از دانشمندان اهل سنت آن را حجیت و معتبر می دانند ولی فقها ء شیعه منکر حجیت واعتبار این نوع قیاس هستند ، مثلاً در اینکه اجازه مکر ه کاشف است یاناقل ؟ قانون مدنی در این باره ساکت است . ولی در موردمشابه یعنی بیع فضولی بر حسب مستفاد از ماده 285 ق.م اجازه ماکل کاشف است پس می توان به قیاس بر آن گفت : اجازه مکره هم کاشف است ، مثال دیگر : در روایت آمده است که پدر بر دختر صغیره اش که باکره است ولایت دارد ولی معلوم نداشته که علت آن چیست ؟ برخی از فقها علت ولایت پدر را صغیر بودن دختر دانسته اند و صغیر بیوه را بر آن قیاس کرده اند ولی برخی دیگر علت را بکارت دانسته اند وکبیره باکره را بر آن قیاس نموده اند .

    تحقیقهای مشابه
    ترجمه مقاله و تحقیق - اثر یکپارچگی اقتصادی بر قابلیت قیاس حسابرسی،شواهدی از پذیرش یورو 29
    35 صفحه - 35000 تومان
    نکاح و مهریه در فقه یهود و مقایسه آن با قانون مدنی
    14 صفحه - 2500 تومان
    مقایسه فقه اخباریان با فقه اصولیان
    28 صفحه - 3500 تومان
    تحقیق حقوقی بررسی سقط جنین در فقه و مجازات اسلامی- روش تحقیق
    66 صفحه - 12000 تومان
    سقط جنین در فقه و مجازات اسلامی- روش تحقیق
    66 صفحه - 12000 تومان
    ماهیت الزام در فقه و حقوق
    35 صفحه - 6000 تومان
    ماهیت الزام در فقه و حقوق
    35 صفحه - 4000 تومان
    بررسی ارث زن و مرد در فقه وحقوق ایران
    42 صفحه - 8000 تومان
    مبانی قاعده اقدام و فقه امامیه کار تحقیقی حقوق
    32 صفحه - 7000 تومان
    مبانی و آثار حقوقی بیع صرف در فقه امامیه و فقه عامه کار تحقیقی حقوق
    33 صفحه - 7000 تومان
    حقوق شناسی مشروعیت حقوق فقه و شریعت در حقوق
    19 صفحه - 2000 تومان

    ترجمه انگلیسی به فارسی سایت تحقیق

    برای پیدا کردن ما فقط کافیست «سایت تحقیق» را در گوگل سرچ کنید

    ترجمه فارسی به انگلیسی سایت تحقیق
    رفرنس نویسی با نرم افزار endnote سایت تحقیقصحافی پایان نامه رساله مقاله کتاب سایت تحقیق
    با کلیک روی +۱ ما را در گوگل محبوب کنید
    صفحه اصلی| تحقیق | تحقیق های آماده | ترجمه | ترجمه آماده | کار آماری | کار آماری آماده | طرح کارآفرینی | نما و پلان

    Tel : 09118370377
    Email : tahghighnet@yahoo.com
    Telegram : @tahghighnet
    channel: https://t.me/tahghighchannel
    Instagram : tahghighnetinsta
    www.tahghigh.net
    2019 - 2007